सिरहामा एड्सबाट एक दर्जनबढीको मृत्यू

प्रकाशित समय 4:50 AM
दिनेश्वर गुप्ता लहान १७ मंसिर । विश्वभर विभिन्न कार्यक्रम गरी आज डिसेम्बर १ अर्थात विश्व एड्स दिवस मनाइएको छ । सिरहालगायत नेपालभर विभिन्न जनचेतनामुलक कार्यक्रमको आयोजना गरी २९औं एड्स दिवस मनाइएको छ । ‘हामी सबैको काम, एचआईभी रोकथाम’ भन्ने नाराका साथ यो दिवस सिरहा पनि मनाइयो । सोहीक्रममा आर्थिक वर्ष ०७२।७३ मा सिरहामा थप २६ जना एचआइभी संक्रमित फेला परेको एक तथ्यांकले सार्वजनिक गरेको छ । सिरहामा एचआइभी एड्सकै कारण सिरहामा गत आर्थिक वर्ष ०७२।७३ सम्म १४ जनाको मृत्यु भएको थियो । लहान अस्पतालमा २० र सिरहा अस्पतालमा ६ जना नयाँ एचआइभी संक्रमित फेला परेको जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय सिरहाका एचआइभी एड्स समन्वय समितिका सरोज कर्णले जानकारी दिए । योसँगै सिरहामा एचआइभी संक्रमितको संख्या ६८ पुगेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्ष ०७१।७२ मा पनि १५ जना नयाँ एचआइभी संक्रमित फेला परेका थिए । एचआइभी संक्रमितमध्ये ४२ जनालाई उपचारका लागि धरानस्थित बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान र जनकपुर अस्पताल पठाइएको कर्णले बताए । एचआइभी र एड्स सम्बन्धी प्रभावकारी रोकथाम, हेरचाह, सहयोग तथा उपचार सेवाको लागि विश्वव्यापी ध्यानाकर्षण गर्दै वृहत रुपमा जनचेतना जगाउने र भावी कार्यक्रमको लागि बहुपक्षीय संलग्नता बढाउने अभिप्रायले सन् १९८८ देखि हरेक वर्ष डिसेम्बर एक तारीखका एड्स दिवस मनाउने गरिन्छ । विश्वमा एचआइभी पत्ता लागेको ३५ वर्ष पूरा भएसँगै नेपाल लगायत विश्वमा एचआइभीको नयाँ संक्रमणमा कमी आएको राष्ट्रिय एड्स तथा यौन रोग नियन्त्रण केन्द्रले जनाएको छ । केन्द्रका अनुसार सन् २०१५ सम्ममा विश्वमा एड्स रोगका विरामीको संख्या तीन करोड ६७ लाख रहेको अनुमान गरिएको छ भने नेपालमा हाल करिब ३९ हजार ३९७ जनामा एचआइभीको संक्रमण रहेको अनुमान छ । जसमा पुरुषको संख्या चौबीस हजार ४४९ र महिलाको संख्या चौध हजार ९४८ रहेको छ । त्यस्तै नेपाली संक्रमितमा १५ देखि ४९ वर्ष समूहका वयष्क जनसंख्या मध्ये ०.२ प्रतिशतमा मात्र एचआइभीको संक्रमण रहेको अनुमान छ । नेपालमा करिब ८५ प्रतिशत एचआईभी संक्रमण असुरक्षित यौनसम्पर्कबाट हुने गरेकोे पाइएको छ । एचआइभीको उच्च जोखिममा रहनेहरुमा सुईद्धारा लागुऔषध प्रयोग गर्ने र पुरुष समलिंगी यौनकर्मीहरुमा एचआईभीको संक्रमण हुने जोखिम उच्च रहेको पाइएको छ । त्यस्तै यौनकर्मी, तेश्रोलिंगी, वैदेशिक रोजगारीमा जानेहरु र कैदीहरुमा पनि संक्रमणको जोखिम उच्च रहेको केन्द्रका निर्देशक तरुण पंगेनी बताउँछन् । हाल नेपालमा एड्सको नयाँ संक्रमणमा ८० प्रतिशतले र एड्स सम्बन्धी मृत्युमा सन् २००७ (नेपालमा एड्सबाट सबैभन्दा धरै मृत्यु भएको वर्ष)को तुलनामा २२ प्रतिशतले कमी आएको छ । त्यसैगरी, एआरभी अर्थात औषधी सेवन गर्नेको संख्या १४६ प्रतिशतले बढेको तथ्यांकले देखाएको छ । त्यस्तै, सन् २००० को तुलनामा हाल विश्वमा एड्स रोगको नयाँ संक्रमणमा ३५ प्रतिशतले कमी आएको छ भने झण्डै ५८ प्रतिशत बालबालिकामा नयाँ संक्रमण कम हुदै गएको तथ्यांकमा उल्लेख छ । त्यसैगरी, सन् २००४ (विश्वमा एड्सबाट सबैभन्दा धेरै मृत्यु भएको वर्ष) को तुलनामा हालसम्म एड्सबाट मृत्यु हुनेमा ४२ प्रतिशतले कमी आउनुका साथै ८४ प्रतिशतमा एचआइभी (औषधी सेवन गर्नेको ) उपचामा पहुँच बढेको छ । हाल संसारमा १ करोड ५८ लाख मानिसहरु एचआइचीको उपचारमा रहेको विभिन्न तथ्यांकहरुले देखाएको छ ।

सिरहामा बाटो हगुवा नियन्त्रण अभियान

प्रकाशित समय 4:42 AM
दिनेश्वर गुप्ता लहान, १७ मंसिर । सन् २०१७ सम्ममा नेपाललाई खुला दिशामुक्त क्षेत्र घोषणा गर्ने लक्ष्य अनुरुप सिरहामा हालसम्म ७० प्रतिशतले चर्पी निर्माण गरिसकेको छ । सिरहा जिल्ला सन् २०१६ भित्रै खुला दिशामुक्त क्षेत्र घोषणा गर्ने भनी अभियान चलाइएको छ । सोही अभियान अन्तरगत सञ्चालित कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउंनको निम्ति ‘बाटो हगुवा नियन्त्रण’ अभियान शुरु गरिएको छ । जिल्ला विकास समिति सिरहाको जिल्ला खानेपानी तथा सरसफाई समन्वय समितिले खुला स्थान र सडकमा दिसापिसाब गर्नेलाई नियन्त्रण लिएर कान समातेर उठबस जस्ता कार्य बढाउंदै चेतनामुलक कार्य अघि बढाइएको छ । बिहीबार मात्र सो अनुगमन टोलीले १३ जनालाई नियन्त्रणमा लिएर ‘कान समातेर उठबस’ गर्न लगाएको छ । सिरहा नगरपालिका वडा न.८ को मैसोथा टोलमा सडक छेउमै दिसा गरिरहेका उनीहरुलाई सो टोलीले नियन्त्रणमा लिएको थियो । टोलीले नियन्त्रणमा लिएकाहरुलाई खुला दिसा नगर्न आग्रह गर्दै शौचालयमा मात्र शौच गर्न सुझाएको थियो । ‘हामीले टोली बनाएरै बिहानै ५ बजेदेखि अनुगमनमा निस्कने गरेका छौ ।’ अनुगमन टोलीका सदस्य समेत रहेका नेपाल पत्रकार महासंघ सिरहाका अध्यक्ष देवकुमार यादवले भने, ‘पुरुष मात्र होइन, महिलाहरु पनि लाजै नमानी खुला स्थानमा दिसा गर्छन् । मधेशमा यस्तो पौराणिक क्रियाकलाप रहेकोले यसलाई हामी हटाएरै छाड्छौ ।’ समन्वय समितिले सन् २०१६ को अन्त्यसम्ममा सिरहालाई खुला दिसा मुक्त क्षेत्र बनाउने लक्ष्य लिएको छ । तर सो लक्ष्य ७० प्रतिशत मात्र पुरा भएको छ । यता, हालसम्म नेपालभर ३८ जिल्ला खुला दिशामुक्त क्षेत्र घोषणा भएको छ भने ८ जिल्ला तयारीमा रहेको एक तथ्यांकले सार्वजनिक गरेको छ । लक्ष्य अनुरुप देशभर ८३ प्रतिशत खुला दिशामुक्त क्षेत्र घोषणा भइसकेको छ भने मधेशको सप्तरीदेखि पर्सासम्म ८ जिल्ला पछाडि परेको छ । जसमा सिरहा अग्रपंक्तिमा रहेको छ ।